facebooktwitteryoutubesoundcloudrsskalendarzjęzyk polskijęzyk angielski

publikuj na facebooku wykop todrukuj« Nikt nie może stać się górą

opublikowane przez: kulturaupodstaw.pl, z dnia 30.03.2018, 22:48

Czasem zadaje sobie pytanie, kim był przez całe życie: / krukiem na polu bitwy, czy zbawcą" - pisze w wierszu “B.DE S. (1499-1590)" Hans Magnus Enzensberger. Wiersz, wielkanocny w duchu, pochodzi z cyklu “Mauzoleum. Trzydzieści siedem ballad o historii postępu".

Jak widzimy, w jaki sposób kontaktujemy się z Innym? Kim się stajemy wobec niego? Traktuje o tym, w poruszający sposób, wiersz “B.DE S. (1499-1590)”. Wielkanocny w duchu…

B. DE S. - Bernardino de Sahagún (1499-1590) był Franciszkaninem, brał udział w ewangelizacji Nowej Hiszpanii (obecnie Meksyk). Uważany jest za pioniera etnografii i antropologii. Wyjechał do kolonii w 1529 r., spędził tam ponad 50 lat na studiowaniu azteckich wierzeń, kultury i historii. Jest autorem niezwykłego dzieła “Historia general de las cosas de la Nueva España” („Opis wszystkich rzeczy w Nowej Hiszpanii”), które spisane zostało w dwóch językach - po hiszpańsku i w náhuatl (narzeczu azteckim). Zawiera ono całą wiedzę, którą zebrał Sahagún. W dziele zamieszczonych zostało 2500 ilustracji miejscowych artystów. „(…) Opis wszystkich rzeczy w Nowej Hiszpanii. Nie to, co porównywalne, mianowicie / interesuje go w nich (i w konsekwencji w nas), / tylko to, czego nie rozumie” – pisze o Bernardino Enzensberger. I dalej „To niezrozumiałe jest tym, co powoduje lęk i jest jedyną nadzieją”! Dzieło Bernardina wzbudzało kontrowersje - Franciszkanie zabronili mu na pięć lat zajmowania się pisaniem, potem, przez ponad 200 lat “Historia general…” pozostawała dziełem nieznanym.

Bernardino z wiersza Enzensbergera widzi, czuje różnicę w sposobie, w jaki azteckie narzecze opisuje świat: “Náhuatl: Wszystko smakuje inaczej, ma inne barwy, / imiona, artykulacje. Od boga-słońce po muchę: / inny świat. (Co znaczy wyrażenie / „Inny świat”?)”.
Czym jest góra dla Azteków? „Jest to coś wysokiego, spiczastego; w górze zaostrzonego (…) Nikt / nie może stać się górą. Nikt się nie zmieni / w górę. W końcu i góra się rozpada” (fragment z dzieła Bernardina). Jest też definicja (?) jaskini: „(…) To wąskie miejsce, / miejsce udręki. Tam robi się nie do przebycia, dziko / (…) Zamieszkuję w jaskini. / Wchodzę. Jestem tu. W jaskini jestem”. Zrozumienie, jak Inny widzi świat, wymaga trudu i chęci podjęcia tego trudu. A jeśli nie zrozumienie, to uznanie, że odmienność, inność jest w porządku. Bez tego pozostaje zniszczenie.

W 1529 r., kiedy Sahagún przybywa do kolonii podbój jest już zakończony. “Kiedy schodził na ląd, młodziutki mnich-żebrak, / brązowy kaptur, biały sznur, w Veracruz / rzeź była zakończona.” Sahagún przywraca w swoim dziele utracony świat, “Inny świat”. Poeta pisze: “Masakra jest “jako taka w końcu zrozumiała”. / Daje się wywieść, gruntownie, / z korzeniami, z drugiej natury, chciwości / i zapału (…) / Jeśli wyrażenie “Inny świat” coś znaczy, / to znaczy coś, czego nie potrafimy wywieść z niczego”. Bo wywodzić będziemy zawsze z naszego świata, z tego, co nam znane. Dopasujemy i przykroimy “inne”, “Innego” do swoich wartości, potrzeb, wyobrażeń. Stąd celne pytanie, które pada na początku wiersza w odniesieniu do Bernardina: “Czasem zadaje sobie pytanie, kim był przez całe życie: / krukiem na polu bitwy, czy zbawcą”. Trudne do zadania sobie pytanie.

Autor: Daina Kolbuszewska
Ilustracje z dzieła Bernardina de Sahagún (wiki)


Cytaty pochodzą z tłumaczenia Jacka St. Burasa (Hans Magnus Enzensberger, “Utwory wybrane. Ausgewaelte Gedichte”, Wydawnictwo Literackie 2001

komentarze (Aby komentować musisz być zarejestrowanym użytkownikiem - zarejestruj się lub zaloguj)

Krupa u podstaw

ilustracja: Dariusz Krupa

projekt i realizacja Media Designers dla KsyKsy copyrights 2014-2018 Kultura u podstaw, portal finansowany ze środków Samorządu Województwa Wielkopolskiego